Transitiesteden

De oliecrisis maakt meer en meer mensen bewust dat er grenzen zijn, en dat onze huidige economie en samenleving geen rekening houdt met die grenzen. Transitie initiatieven willen inspelen op dit probleem door er positieve alternatieven voor in de plaats te stellen. Zij zien dit als een kans om een omschakeling te maken naar een nieuw soort samenleving: een maatschappij met een hoge levenskwaliteit maar tegelijkertijd een kleine ecologische voetafdruk, minder afhankelijheid van olie en grondstoffen en waarin men anders omgaat met tijd en ruimte.

Afhankelijk van fossiele brandstoffen

De oliecrisis maakt meer en meer mensen bewust dat er grenzen zijn, en dat onze huidige economie en samenleving geen rekening houdt met die grenzen. Transitie initiatieven willen inspelen op dit probleem door er positieve alternatieven voor in de plaats te stellen. Zij zien dit als een kans om een omschakeling te maken naar een nieuw soort samenleving: een maatschappij met een hoge levenskwaliteit maar tegelijkertijd een kleine ecologische voetafdruk, minder afhankelijheid van olie en grondstoffen en waarin men anders omgaat met tijd en ruimte.

Piekolie?

Dat er iets aan de hand is met de olievoorraden is de meeste mensen wel duidelijk. Maar wat er precies aan de hand is, is voor velen onduidelijk. “Wanneer is de olie op?” wordt vaak gevraagd. En eigenlijk is het de verkeerde vraag. Olie zal niet gauw opraken, het probleem is meer dat de snelheid van de stroom olie die we elke dag oppompen zal gaan verminderen. Dat fenomeen wordt in de olie- industrie ‘peakoil’ of in het Nederlands “piekolie” genoemd. De productie bereikt een maximum een daalt daarna. De twee grote vragen zijn dus: Wanneer is de olieproductie gepiekt? en Wanneer kan de vraag het aanbod niet meer bijhouden? De schattingen lopen uiteen van de zomer van 2008 tot ergens in 2020. Het precieze tijdstip zal pas achteraf vast te stellen zijn.

Hoe werkt een Transitie-initiatief?

Het begint allemaal wanneer een kleine groep mensen samenkomt rond een gemeenschappelijke zorg: wat kunnen we zelf doen aan problemen als piekolie en klimaatverandering. Dat groepje vormt een stuurgroep die het model van de transition towns toepast om een de inwoners van een stad te overtuigen mee in te stappen in het transitie-initiatief. Er worden bewustmakingactiviteiten georganiseerd rond piekolie, klimaatverandering en de noodzaak om zelf dingen te gaan doen om lokale veerkracht op te bouwen en uitstoot te verminderen. Er worden groepen gevormd die werken rond belangrijke aspecten van het leven: voeding, energie, mobiliteit, gezondheid, innerlijk welzijn, economie… Via het transitienstad platform wordt verbonden wat her en der bezig is.

Energie uit eigen omgeving

Hopkins gebruikt ook vaak het ecologische begrip veerkracht als uitgangspunt voor zijn strategie. Veerkracht betekent dat een systeem sterk genoeg is om een shock te weerstaan. Vertaald naar de maatschappij bedoelt hij daarmee dat een economie die lokaal is georganiseerd een flinke crisis kan doorstaan. Met een economie die niet afhankelijk is van fossiele brandstoffen. Oftewel: voedsel, bouwmateriaal en energie moeten weer (grotendeels) uit de eigen omgeving gehaald worden

Permacultuur

Permacultuur is in Totnes (de bakermat van de transition towns) een belangrijke inspiratiebron aan de oplossingskant. Permacultuur wordt vooral geassocieerd met landbouw of tuinieren. Maar in werkelijkheid staat het begrip voor iets veel breder. In permacultuur worden leefomgevingen, in harmonie met de natuur, bewust zo ontworpen dat grondstoffen niet uitgeput geraken en ecosysteemfuncties niet aangetast.

Handboek

Hopkins heeft een boek geschreven dat ook vertaald werd in het Nederlands: Het Transitie Handboek waarin hij onder andere in 12 stappen toelicht hoe je je eigen transitie-initiatief opzet. Hierin staat geen masterplan beschreven met antwoorden en een uitgewerkte strategie, maar het is wel een handreiking om een lokale werking op te starten. Er is een uiteraard een sterk informatief luik, maar de klemtoon ligt vooral op samen nadenken over mogelijke oplossingen.

Transitie in Vlaanderen

Ook in Vlaanderen begint het Transitie-ideeëngoed door te sijpelen, mede dankzij de ondersteuning door het Transitienetwerk Vlaanderen, een initiatief van vzw Aardewerk.