Vloeren

Tapijt, tegels, linoleum of zelfs kurk? Een plankenvloer, parket of misschien laminaat? Het is moeilijk kiezen, vooral als je, behalve met ecologische en sociale aspecten, rekening wilt houden met onderhoudsgemak, budget en esthetiek.

Vast tapijt

Vast tapijt is dé klassieker voor slaap- en woonkamers. Lekker warm aan de voeten! Vast tapijt heeft jammer genoeg ook nadelen. Wie allergisch is voor mijten, gebruikt het beter niet.

Het ene tapijt is het andere niet. Zo kan de pool (zichtbare bovenkant) uit kunstvezels of uit natuurlijke vezels (katoen, wol, kokos, sisal, geitenhaar) bestaan. Hetzelde geldt voor het rugmateriaal. Tapijt uit hernieuwbare grondstoffen krijgt de voorkeur maar ook hier kleven soms bezwaren aan vast. Veel wollen tapijten zijn behandeld met insecticiden tegen motten. Enkel bionatuurvezels (bijvoorbeeld biologisch geteelde katoen) en ook hennep, sisal en kokos zijn niet behandeld met chemicaliën.

Kies je voor tapijt, geef dan de voorkeur aan een kokos- of sisaltapijt met een jute onderlaag. Of probeer een katoenen tapijt met een biologisch label.

Ook op sociaal vlak scoort de tapijtproductie niet zo goed. De arbeidsomstandigheden zijn vaak erbarmelijk. In Nepal en India schakelen de producenten vaak kinderen in. Het Rugmark label garandeert dat tapijten niet door kinderhanden zijn gemaakt.

Tegelvloeren

Tegelvloeren zijn makkelijk te onderhouden en bestendig tegen vuil en zuren. Stenen vloeren zijn geluidsisolerend maar niet warmte-isolerend. Ze zijn wel geschikt voor vloerverwarming.

Als er van een bepaalde steensoort voldoende voorraad is en de steen niet van grote afstanden wordt vervoerd, is natuursteen een betere keuze voor het milieu. De winning ervan kost weinig energie, maar veroorzaakt wel schade aan het landschap. Daar staat tegenover dat ze eeuwenlang kunnen meegaan.

De productie van gebakken tegels kost zoveel energie dat de bijdrage aan het broeikaseffect 40 maal hoger is dan van andere gladde vloerbedekkingen. In het glazuur kunnen schadelijke stoffen zitten zoals zware metalen.

In heel Europa zijn tegels met het Europees ecolabel te verkrijgen. De productie ervan verbruikt minder water en energie. Er is een lagere uitstoot van schadelijke stoffen naar de lucht of het water. Ook bevatten ze minder residuen van gevaarlijke stoffen.

Linoleum en kurk

Linoleum en kurk bestaan grotendeels uit hernieuwbare grondstoffen, maar de samenstelling kan sterk verschillen van producent tot producent. De meest courante kurktegels zijn bewerkt met heel wat kunst- en kleurstoffen.

Als je graag een kurken vloer hebt, kies dan voor onbehandelde natuurkurk. Die heeft geen afwerkingslaag uit kunststof. Je kan de vloer zelf afwerken en onderhouden met plantaardige olie of was.

Linoleum is een milieuvriendelijke keuze voor halfharde vloerbedekkingen. Er zijn verscheidene ecolabels voor linoleum: het Nederlandse Milieukeur en het Scandinavische Nordic Swan label, het label TÜV-Umweltsiegel van het Duitse testinstituut TÜV-Süd-Deutschland en het Oostenrijkse Umweltzeichen. Het Nature Plus Label is een zeer streng label voor bio-ecologische materialen. Linoleumvloeren met een milieulabel hebben een lager energieverbruik bij de productie. Ook de uitstoot van organische oplosmiddelen en de gehalten aan zware metalen zijn beperkt.

Plankenvloeren, parket en laminaat

Plankenvloeren, parket en laminaat hebben hout als voornaamste grondstof. Hout is dé hernieuwbare grondstof bij uitstek en gaat zeer lang mee. Kiezen voor hout is milieuvriendelijk, op voorwaarde dat het uit verantwoord beheerde bossen komt en niet chemisch behandeld is. Het FSC label garandeert duurzaam bosbeheer, dat rekening houdt met ecologische, sociale en economische criteria.

Voor kamers waarin veel gelopen of met meubels wordt geschoven, kies je beter voor harde houtensoorten, zoals eik of kastanje. Dat geldt bijvoorbeeld voor de keuken of de bureauruimte. In de slaapkamer volstaat naaldhout, zoals grenen, vuren of lariks.

Bij laminaatparket wordt spaan –of vezelplaat als drager gebruikt. Deze platen zijn samengesteld uit geperste en verlijmde houtresten. De toplaag bestaat meestal uit een foto van hout op papier, gedrenkt in kunsthars. Het lijmgehalte van deze vezelplaten is veel lager dan vroeger. Kies voor E1-platen: die stoten minder van het ongezonde formaldehyde uit.

Fineerparket bestaat uit een heel dun hardhoutlaagje, met daaronder lagen van goedkopere houtsoorten.

Massieve plankenvloeren zijn beter voor het milieu dan fineer- en laminaatparket. Fineerparket is op zijn beurt te verkiezen boven laminaatvloeren. Massief hout heeft minder bewerkingen (dus minder energie) nodig. Ook lijmen zijn overbodig.

Tips

Heb je een oude houten vloer? Waarom zou je die niet opschuren? In de doe-het-zelf handel kan je daarvoor speciale schuurmachines huren. Een oude opgeschuurde en geoliede vloer creëert een gevoel van warmte en de kamer behoudt z'n eigen geschiedenis. Wees wel voorzichtig: het stof dat vrijkomt bij het schuren van houten vloeren waarop vinyl gekleefd heeft, kan schadelijk zijn voor de gezondheid.

• Voor houten vloeren is het niet altijd nodig om nieuwe planken te kopen. Sommige firma’s leveren plankenvloeren afkomstig van bruikbaar sloophout.
• Vraag voor alle houten producten naar het FSC label. FSC is het enige label dat garandeert dat het hout uit verantwoord beheerde bossen komt.
• Linoleum kan je hergebruiken op voorwaarde dat het niet over de volledige oppervlakte verlijmd is.
• Voor de afwerking en het onderhoud van houten vloeren kies je best producten op basis van natuurlijke oliën of boenwas. In het klassieke synthetische gamma zijn de middelen op waterbasis beter.
• Houten vloeren leg je best zonder verlijming. Dit is minder belastend voor de gezondheid. Bovendien maak je later afbraak en hergebruik mogelijk.

Meer informatie

• Alle informatie over labels vind je op www.labelinfo.be.
• Wil je meer informatie over gezonde en milieuvriendelijke producten, surf dan naar de website van het Vlaams Instituut voor Bio-ecologisch bouwen en wonen, www.vibe.be.
• Milieu Advies Winkel (Oost-Vlaanderen)

Voor producten en adressen van winkels:

• Rubriek vloerbekleding in de databank van VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch wonen en bouwen)
• Ook in de MeMO gids (Mens en Milieuvriendelijk Ondernemen) vind je adressen van producenten en verdelers van ecologische bouwmaterialen.
• Voor een lijst van verkooppunten van hout met FSC label: fsc.wwf.be.