Kleding

T-shirts, bloezen, jeans,... Kledingstukken komen zelden van hier. De hoge prijs van de arbeidserslonen zou de winst van de bedrijven bederven. Kleding wordt vooral gemaakt in landen waar arbeid goedkoop is.

Maquilas

Onze kleding wordt vaak gemaakt in "maquilas" of "sweatshops". Ze komen vaak voor in vrijhandelszones. Deze zijn aantrekkelijk voor bedrijven omdat ze er noch export-, noch importtaksen moeten betalen. Maquilas komen vooral in Azië en Centraal-Amerika voor.

Schendingen van arbeidsrechten zijn er schering en inslag. De arbeid(st)ers werken 10 à 12 uren per dag, zeven dagen op zeven. De arbeidsomstandigheden zijn mensonwaardig. Er is nauwelijks oog voor hygiëne. Seksuele en psychologische intimidatie zoals lijfstraffen en verbod op zwangerschap zijn geen uitzondering. Vakbonden zijn meestal verboden.

Het is moeilijk om controle uit te oefenen op deze maquilas. Het zijn meestal kledingbedrijven die geen hoogtechnologische ingrepen vergen en waarvoor weinig grote industriële machines nodig zijn. Het is gemakkelijk om snel te verhuizen naar andere, "gunstiger" omstandigheden indien nodig.

Aangezien de afzetmarkt van kledingproducten die in maquilas zijn gemaakt, het buitenland is, worden de prijzen in dollars uitbetaald. De arbeid(st)ers krijgen hun loon in de lokale munt, die meestal onstabiel is. De lonen zijn in de meeste gevallen ook veel te laag, terwijl de multinationals winsten opstrijken in stabiele dollars.

Sociaal verantwoorde kleding?

In het kleine, alternatieve circuit (bv. Oxfam Wereldwinkels) is er een aanbod van kleren die in correcte omstandigheden gemaakt zijn. Het aanbieden van Schone Kleren in de winkel is een langdurende, geleidelijke ontwikkeling.

De Schone Klerencampagne (SKC) voert hier al jarenlang campagne voor. Zij hebben een Code ontwikkeld die gebaseerd is op de fundamentele normen van de International Labour Organisation (ILO). SKC veroordeelt kinderarbeid en andere vormen van uitbuiting in de kledingindustrie. Met consumentenacties bewerkt SKC de publieke opinie en oefent ze druk uit op kledingproducenten en -distributie.

Milieu en gezondheid

Synthetisch textiel is milieubelastend: er is veel energie nodig en het afval belast het milieu. Synthetische stoffen worden gemaakt van petroleumderivaten.Kunstvezels hebben een natuurlijke oorsprong, maar zijn bewerkt met zware metalen of zuren. Zo wordt viscose gemaakt van houtpulp, of rayon van katoenpulp.

Ook de productie van leer vergt allerlei schadelijke chemicaliën. Natuurlijk betekent dus niet noodzakelijk beter. Natuurlijk katoen kan resten van bestrijdingsmiddelen bevatten. Katoenplantages in ontwikkelingslanden worden besproeid met de schadelijkste pesticiden. Katoen vergt 25% van het mondiale insecticidengebruik, meer dan gelijk wel ander gewas. Boeren zijn veelal onvoldoende beschermd. Bij de verwerking worden verfstoffen, chloorbleek en tientallen andere stoffen gebruikt, die allemaal in het milieu terecht komen. Maar ook jij als consument kan hinder ondervinden in de vorm van huidklachten.

Labels

Er bestaan flink wat labels en keurmerken voor kleding en textiel in het algemeen. De kwaliteit ervan kan sterk variëren. Zo claimt Öko-tex 100 bijvoorbeeld dat het minder schadelijke stoffen bevat, zoals formaldehyde, zware metalen en pesticiden. Maar andere stoffen, zoals chloorbleekmiddelen, optische witmakers en synthetische weekmakers zijn niet verboden.

Andere labels zijn veel strenger op milieugebied, zoals bijvoorbeeld Biogarantie, EKO of GOTS voor biologisch katoen. Producten met deze labels bevatten geen synthetische pesticiden en bij teelt van de grondstof zijn er ook geen kunstmeststoffen of GGO's gebruikt.

Fairtrade textiel garandeert een eerlijke prijs voor de producenten. Katoen moet afkomstig zijn van bedrijven die de fundamentele ILO Conventies respecteren. Er is ook aandacht voor milieuvriendelijkere katoenteelt. Het gebruik van de schadelijkste pesticiden en ggo's is niet toegestaan.

Afdankertjes?

Kinderkleding ontgroeid? Pyama beu? Bezorg oude, maar nog bruikbare kleding aan een Kringwinkel in de buurt. Je kan er meteen uitkijken naar een nieuw koopje. Kringwinkels engageerden zich van bij hun ontstaan in de sociale economie. Op die manier dragen ze bij tot betere arbeidsomstandigheden. Door hergebruik te stimuleren, beperken ze de verspilling van grondstoffen.

Meer informatie

• Lees ons dossier Goed Gekleed in de Gids op deze site
• Informatie over de Code die de Schone Klerencampagne gebruikt, vind je op de website www.schonekleren.be/code.
• Vind verantwoorde kleding op ecoplan.be
• Informatie over duurzame alternatieven voor jeansbroeken vind je op www.greenjeans.be
• Wil je weten waar er in de buurt een Kringwinkel is, breng dan een bezoekje aan de website van de Koepel voor Vlaamse Kringloopcentra.
• Informatie over Oxfam Wereldwinkels vind je op www.oww.be.
• Een overzicht van textiellabels vind je op www.labelinfo.be.
• Een lijst met alternatieve kledingwinkels in België vind je op www.schonekleren.be/bedrijven/alternatieven