Beddengoed en gordijnen

We kijken in dit artikel zowel naar beddengoed, zoals kussens, dekbedden en dekens, als naar slaapkamertextiel, zoals lakens, kussenslopen, spreien, dekbedovertrekken en ook gordijnen. Een ander artikel gaat dieper in op bedden en matrassen.

Kussens, dekbedden en dekens

Kussens zijn gevuld met natuurlijk materiaal (veren, dons, wol, zijde, speltkaf, boekweit, katoen, natuurlatex) of met synthetisch materiaal (chemische latex, polyester, polyether). Natuurrubber wordt in combinatie met katoen gebruikt, om de kussens zachter en veerkrachtiger te maken. Als vulling voor hoofdkussens hebben wol, zijde, boekweit en speltkaf de voorkeur. Bij dons en veren moeten we rekening houden met een mogelijke dieronvriendelijke productie (zie ook verder). Sommige mensen zijn ook allergisch voor veren.

Dekbedden vergen minder tijd om het bed te dekken dan lakens en dekens. Wel moeten ze regelmatig verlucht en onderhouden worden. Voor de vulling van dekbedden worden verschillende materialen gebruikt: synthetisch (polyester), dons, katoen, wol, zijde en kamelenhaar. Het is niet makkelijk om uit te maken wat de beste vulling is. Synthetische dekbedden doen transpireren, laden elektrostatisch op en zijn gemaakt van een niethernieuwbare grondstof.

Echte donsdekens zijn licht, maar kunnen bij sommige mensen allergieën ontlokken en het verzamelen van de veertjes gebeurt meestal niet diervriendelijk. Zestig percent van alle dons is afkomstig van eenden en ganzen die levend geplukt worden. Pluimen doet de dieren pijn en veroorzaakt stress. Tot op de slagpennen na worden ze helemaal kaalgeplukt, waardoor ze van hun natuurlijke bescherming worden beroofd. De rest van het dons is afkomstig van geslachte dieren. Slechts een heel klein deel komt uit verlaten nesten van dieren in het wild (zgn. eidereendendons). Veel dekbedden worden behandeld met siliconen, een soort rubberachtige stof, waarvan de productie milieubelastend is.

Dekens zijn gemaakt van wol of synthetisch materiaal. Wol heeft, als hernieuwbaar en gezond materiaal, de voorkeur. Elektrische dekens en dekbedden verbruiken gemiddeld 85 kilowattuur per jaar. Ze zijn niet alleen vanuit energetisch standpunt een boosdoener, maar ook vanuit gezondheidsstandpunt, omdat ze je lichaam langdurig blootstellen aan elektrische velden.

Lakens, kussenslopen, spreien en dekbedovertrekken

Beddengoed bestaat meestal uit katoen. Tegenwoordig bestaan er lakens en dekbedovertrekken van biologisch katoen: geteeld zonder pesticiden of herbiciden en zonder kunstmeststoffen. Er is ook onbehandelde katoen te koop. Die is tijdens de teelt wel bespoten, maar verder niet met chemicaliën behandeld.

Naast biokatoen wordt ook biolinnen uit biovlas vervaardigd. Zowel biokatoen als biolinnen krijgen van het Nederlandse keurmerkinstituut SKAL het EKO-label voor biologische teelt toegewezen. Niet alleen de teelt, ook het hele veredelingsproces van de stoffen (bleken, verven, versoepelen, krimpvrij maken) moet mens- en milieuvriendelijk gebeuren. Pas dan kunnen we spreken van biotextiel.

Bovendien voldoet het katoen afkomstig uit zo'n bioproject ook aan een aantal sociaal-economische voorwaarden. Een bewuste verbruiker houdt namelijk niet enkel rekening met milieu en gezondheid, maar ook met de mensen achter de producten. Wie voor zijn huistextiel sociaal verantwoorde producten in huis wil halen, kan bij de volgende initiatieven terecht:

• In de wereldwinkels kan je textielwaren uit de eerlijke handel vinden. Ze dragen ofwel een Fair Trade ofwel een Made in Dignity label. Voor deze producten ontvingen de producenten in het Zuiden een leefbare prijs.
• Ook biotextielproducten met een EKO keurmerk voldoen aan minimumeisen op sociaal gebied: de werknemers krijgen o.a. een minimumloon, kinderarbeid (onder de 16 jaar) is uit den boze. De Nederlandse certificeringorganisatie SKAL ziet toe op de uitvoering van deze sociale eisen.

Gordijnen

Voor een goede nachtrust is een goede verduistering van je kamer essentieel. Zorg in de slaapkamer voor zwaardere gordijnen, die het licht goed afschermen.

Voor gordijnen worden diverse textielvezels gebruikt, met name katoen, polyester, acryl, viscose en samenstellingen daarvan. Ook zijn er wollen, linnen en zelfs zijden gordijnen. Natuurlijke stoffen zoals wol, linnen en katoen krijgen de voorkeur.

Tips

• Sla je deken of donsdeken open als je opstaat. Zo vermijd je dat transpiratievocht te lang tussen je dekbed en matras blijft hangen.
• Kies zo veel mogelijk voor kussens, lakens, dekbedden uit natuurlijke vezels.
• De misleidende term 'natuurtextiel' betekent enkel dat het om natuurlijke grondstoffen gaat, bijvoorbeeld zuiver katoen. Dit heeft verder niets te maken met biologisch geteeld katoen. De stoffen die de naam 'natuurtextiel' dragen zijn vaak afkomstig uit lageloonlanden waar uitbuiting, en zelfs kinderarbeid, gangbaar zijn. Met ecologische voorschriften voor het verven of ieder ander onderdeel van de veredeling wordt al evenmin rekening gehouden. Controleer dus of natuurtextiel wel echt bio is.
• Gordijnen die je zelf kan wassen genieten de voorkeur boven gordijnen die chemisch gereinigd moeten worden. Stik de plooien in gordijnen daarom niet vast. Omdat je er met een strijkijzer niet bijkan, krijg je de plooien na het wassen niet meer strak. Maak je gordijnen ook iets langer of was de stof voor je de gordijnen maakt, om te voorkomen dat ze, wanneer ze bij het wassen een beetje krimpen, niet te kort zijn.
• Gooi als je gaat verhuizen of nieuwe gordijnen aanschaft je oude gordijnen niet meteen weg. Je kan ze vermaken voor een ander raam, of de stof gebruiken voor andere toepassingen (kussens, tassen). Gordijnen die nog goed zijn kunnen ook naar de kringloopwinkel.

Meer informatie

• Koepel van Vlaamse Kringloopcentra, voor werking en adres van de dichtstbijzijnde kringloopwinkel
• Voor adressen van gespecialiseerde meubelwinkels: VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch wonen en bouwen) en MeMO (Mens en Milieuvriendelijk Ondernemen)
• Vind beddengoed op GreenBazaar.be
• Groothandel Ecolena (verdeling van textiel met EKO keurmerk en adressen waar je biotextiel kunt kopen)
• Oxfam-Wereldwinkels
• Textielwerkplaats Sjamma (eerlijke en ecologische stoffen)
• Made in Dignity, Magasins Du Monde
• Fair Trade Original
• EKO sustainable textile (Engelstalig)