Droge voeding

Olie

Weinig mensen staan erbij stil dat ze  7 euro en meer betalen voor een liter motorolie, maar dat een liter slaolie hooguit 3 euro mag kosten. Geen wonder dat de menselijke motor op termijn begint te sputteren en de lichaamsleidingen verstopt raken.
Slaolie is zo goedkoop omdat het een mengeling is van oliën gewonnen uit die grondstoffen (maïs, soja, pinda en koolzaad) die op dat moment op de wereldmarkt het meest beschikbaar zijn. Voor een hoog rendement wordt de olie uit de gemalen zaden gehaald door middel van een oplosmiddel dat uit petroleum afkomstig is en dat nadien uit de gewonnen olie wordt verdampt.

 

De olie wordt aan het eind nog gezuiverd, gebleekt en ontzuurd zodat ze alleen nog smaakt naar… olie en geen vitaminen meer bevat. Bijkomende zorg is dat een steeds groter wordend aandeel van de hogervernoemde grondstoffen genetisch is gewijzigd. Dit moet op het etiket vermeld staat als het de grens van 0,9 % overschrijd.  Heel anders verloopt de productie van geurige oliën uit biologisch geteelde olijven, zonnebloempitten of sesamzaadjes. De gemalen grondstoffen worden op een lage temperatuur mechanisch geperst waardoor de olie haar vitaminen (A, D, E, F en K) én de specifieke smaak behoudt: een ideale basis voor een pittige vinaigrette of knapperig geurende gebakken aardappelen.   Deze zogenaamde koudgeperste of vierge oliën zijn minder lang houdbaar en gaan aan het eind ranzig ruiken. Koop dus hoeveelheden die je binnen het jaar zal verbruiken.

Peulvruchten

In heel wat landen met een vegetarische traditie of waar vleesproductie beperkt is tot enkele schrale scharrelkippen langs de kant van de weg, zijn peulvruchten van oudsher dé eiwitleveranciers die de portie rijst of couscous met gestoomde groenten wat body geven. Bij ons zijn peulvruchten al enkele tientallen jaren teruggedrongen tot een bestaan als erwt-uit-blik of boontje-in-tomatensaus. Bij het horen van de naam kikkererwten beginnen de meesten onder ons verontwaardigd te kwaken, en linzen worden enkel nog meewarig geassocieerd met bijbelse toestanden. En ze zijn zo moeilijk te verteren, mijnheer!
Wie even de moeite neemt het assortiment peulvruchten te bekijken dat voornamelijk in natuurvoedingswinkels wordt aangeboden, zal merken dat hier een  culinaire schat verborgen ligt.

Praktische tips: wie last heeft van het verteren van peulvruchten (winderigheid, opgeblazen gevoel in de buik), begint best met het voorzichtig nuttigen van linzen en kikkererwten. Behalve linzen moeten alle droge peulvruchten voor het koken een nachtje (8 uur) weken. Bonen eet je nooit rauw omdat ze giftige stoffen bevatten die bij het koken onschadelijk worden gemaakt. Zelfs gekiemde bonen, zoals sojascheuten, blancheer je best voor je ze opeet.

Zaden en noten

Het gamma noten en zaden is groot en de culinaire mogelijkheden nog uitgebreider. Ze zijn een gezond en voedzaam snoepje tussendoor. Verwerkt in muesli en desserten voelen ze zich opperbest. Ze zijn verder leuk als garnering in een salade of bij een hoofdgerecht. En noten zijn te beschouwen als een volwaardig ingrediënt in gebak en brood.
Je kan noten en pitten roosteren: enkele minuten in een droge pan en regelmatig omroeren. Door het roosteren verandert het aroma, de smaak wordt intenser en de noten lichter verteerbaar. In gemalen vorm zijn er naast pindakaas diverse andere notenpasta's die je op brood kan smeren of aanlengen tot een sausje. En dan is er nog notenolie die je vinaigrette een bijzonder aroma bezorgt.
Noten leveren in de eerste plaats vetten en eiwitten. Daarnaast bevatten ze mineralen, zoals ijzer en kalk, vitamine B en vezels. Door het hoge vetgehalte en de zware verteerbaarheid beperk je de dagelijkse portie best tot een handvol. Noten, zaden en pitten blijven hooguit een jaar lekker; koop dus kleine, verse porties. Biologische noten bevatten geen residu's van bestrijdingsmiddelen en evenmin ongewenste bewaarstoffen.

Van geurig tot pittig: kruiden en specerijen

Wie zelfs maar een klein tuintje bezit of enkele vierkante meters terras, kan heel wat kruiden zelf kweken, in een hoekje vlak bij de keuken of in enkele stevige stenen potten of bloembakken. Ze vragen niet veel verzorging en je hebt steeds een aromatisch voorraadje bij de hand.De andere optie is zakjes of potjes gedroogde biologische kruiden kopen. Voor specerijen uit warmere streken is dat zelfs de enige mogelijkheid. Laat je niet verleiden door kant-en-klare pizza- of spaghettimengsels: in de niet biologische versies zal je naast de kruiden ook nog een heel gamma ongewenste ingrediënten aantreffen zoals suiker, zout, smaakversterkers of de helemaal mistige aroma's. Maak liever je persoonlijk mengsel. Bewaar gedroogde kruiden donker en droog, en gebruik ze binnen het jaar.

Broodbeleg: creatief onderweg

Als je minder of geen vlees wenst te eten, hoeft dat niet te betekenen dat er alle dagen kaas tussen je brood zit. Integendeel, je kan heel wat beleg makkelijk zelf bereiden met restjes rauwe groenten of gekookte peulvruchten. En er zijn in de natuurvoedingswinkels eveneens heel wat bereide vegetarische tapenades, paté's en slaatjes te koop, naast de al vermelde notenpasta's.
Ook zoetebekken hoeven niet in een zwart gat te vallen door het schrappen van hun suikerrijke confituren en vette chocopasta's: er zijn heel wat variaties te bedenken met vers biologisch fruit zoals appel, peer en banaan, met ingedikte fruitstropen en ongezoete vruchtenmoezen of met smeuïge graanstropen op basis van rijst of gerst.

Nog eentje om nooit af te leren: chocola

De belangrijkste bestanddelen van dit begeerde snoepgoed zijn cacao en suiker. Eerlijke chocola is gemaakt van (biologische) cacao waarvoor de cacaoboeren een leefbare prijs ontvingen en ongeraffineerde rietsuiker. In gangbare chocola kunnen geur- en smaakstoffen zijn gebruikt of kunstmatige zoetstoffen. Ook wordt een deel van de cacaoboter vaak vervangen door goedkopere plantaardige vetten. (H)eerlijke chocola vind je vooral in wereldwinkels en natuurvoedingszaken, maar ook steeds vaker in supermarkten. Je herkent ze aan het Biogarantielabel en/of het Max Havelaar keurmerk.

Extra info? 

• Oxfam Wereldwinkels, 09 218 88 99, www.oww.be. Het assortiment droge voeding: chips, chocolade, chocopasta, confituur, conserven (ananas, papaya, palmharten), gedroogd fruit, honing, koeken, noten, olie, ontbijtgranen, rijst, sauzen, sesampasta, snoep, specerijen en suiker. Je vindt deze producten in wereldwinkels en in sommige supermarkten.
• In een aantal biowinkels kan je biologische droge voeding in bulk kopen. Voor adressen zie www.biodichtbijhuis.be
• EVA vzw (Ethisch Vegetarisch Alternatief), 09 329 68 51, www.vegetarisme.be, voor recepten, nutritionele informatie, vegetarische kookboeken.
• World Food, 3 kookboekjes met vegetarische gerechten uit Afrika, Azië en Latijns-Amerika (Veggie hoofdgerechten, Voorgerechten en salades, Desserts en dranken, Troth Wells, 11.11.11 en Lannoo), www.11.be
• Over afval: Bond Beter Leefmilieu, 02 282 17 27, www.bblv.be
• Vlaco vzw (Vlaamse Compostorganisatie), 015 45 13 70, www.vlaco.be: voor vragen over thuiscomposteren, gebruik of aankoop van compost.