Watervoorziening

Het leidingwater in Vlaanderen voldoet aan zeer strenge normen op chemisch en bacteriologisch vlak, en is dus uitstekend geschikt voor consumptie. Samen met de badkamer vormt de keuken doorgaans het belangrijkste waterverbruikspunt in de woning. Om je waterfactuur binnen de perken te houden en om te besparen op brandstof is de keuken dan ook een cruciaal actieterrein. Bij nieuwbouw of verbouwingen of bij de aankoop van een nieuw warmwatertoestel kan je een aantal doortastende maatregelen nemen, maar ook kleine aanpassingen en het bewust omspringen met het water uit je kraan, werpen reeds hun vruchten af.

Leidingen: Hoe zit de kraan aan de buis?

Water- en energieverlies worden vaak veroorzaakt door een te grote afstand tussen kraan en verwarmingstoestel, door de diameter van de leidingen en in zekere mate ook door een slechte isolatie. Bij het ontwerp van een nieuwe woning wordt aangeraden een goede inplanting te voorzien van de stookplaats ten opzichte van de belangrijkste tappunten, zijnde de keuken en de badkamer. Idealiter liggen keuken en badkamer boven of naast elkaar en zo dicht mogelijk bij de stookplaats. Optimale leidingen zijn trouwens kort en dun, zij bevatten minder water en het warm water bereikt sneller de kraan. Bij verbouwingen is het verstandig om een extra doorstroomtoestel of een boiler van 10 à 15 liter in de keuken te installeren indien de afstand tussen het warmwatertoestel en de kraan meer dan 8 meter bedraagt. Ook je leidingen omhullen met isolerend materiaal, vooral in koudere ruimten, kan tot een aanzienlijke energiebesparing leiden. Op termijn win je de meerkost van dergelijke maatregelen terug door een besparing op je water- en elektriciteitsfactuur.

Je kranen onder de loep

Kranen zijn doorgaans ontworpen om voldoende hoeveelheid water per minuut te leveren bij een druk van ongeveer 1 bar. In de praktijk bedraagt de druk op de waterleiding echter vaak 3 bar of meer. Het gevolg is dat onze kranen een te grote hoeveelheid water afleveren. We kunnen ons totaal watergebruik terugschroeven door dit debiet te verminderen met een doorstroombegrenzer (zie verder).
De klassieke kranen met twee grepen (één voor warm en één voor koud water) kunnen, afhankelijk van de diameter van de leiding en van de ingestelde druk, tot 30 liter water per minuut verslinden. Met een ééngreepsmengkraan kan je in één handeling warm en koud water mengen en de kraan aan- en uitzetten. Bij de introductie ervan dacht men dat de snelle instelling tot een besparing zou leiden, maar in de praktijk verbruiken deze kranen dikwijls meer water en energie dan gewone tweegreepskranen. De kraan wordt meestal in middenstand gezet, zodat warm en koud water worden vermengd terwijl dit niet altijd nodig is. Je kiest beter voor ééngreepsmengkranen die in de middenstand enkel koud water geven. Deze eengreepskranen mengen van rechts tot midden geen warm water. Je gebruikt minder warm water en verspilt zo minder energie. Vaak wordt de kraan ook volledig naar boven geduwd, waardoor een grote hoeveelheid water wordt verbruikt. Deze stand is enkel nodig wanneer je een emmer vult of de spoelbak voor de afwas. Bepaalde types eengreepsmengkranen hebben een spaarknop of weerstand ingebouwd zodat een extra handeling moet worden verricht om de maximale stroom water uit de kraan te laten komen. Voor het afspoelen van groenten loopt de kraan op de spaarstand, maar bij het vullen van een grote kookpot zet je de kraan in de maximale stand open. Ook thermostatische kranen en automatisch sluitende kranen zorgen voor verminderd waterverbuik. Welke kraan je ook in je keuken hebt: water besparen hangt in alle gevallen nauw samen met een bewust gebruik.

Eenvoudige waterbesparende systemen

Enkele hulpmiddelen kunnen op je bestaande leiding of kraan worden gemonteerd om het waterverbruik aanzienlijk te beperken.

• Een debietbeperker, doorstroombegrenzer of volumestroombegrenzer: systeem dat meestal aan het einde van de kraan gemonteerd wordt, maar ook in de leiding kan worden ingebouwd. Er zijn drukafhankelijke en drukonafhankelijke begrenzers. Drukafhankelijke systemen bevatten rem- of reductieplaatjes, waarbij de volumestroom wordt geknepen maar afhankelijk blijft van hoe ver de kraan openstaat. Bij drukonafhankelijke systemen blijft ook bij stijgende druk de volumestroom constant. Drukonafhankelijke begrenzers hebben een rubberen ring die bij hogere waterdruk steeds verder wordt ingedrukt, zodat het debiet ongeveer constant blijft.
• Een bruismondstuk (perlator): een hulpstuk aan het einde van de kraan, waarmee lucht in de waterstraal wordt vermengd. Hierdoor gaat het bruisen en lijkt het al snel alsof er een volle straal uit de kraan komt.
• Indien de druk in je leidingen hoger is dan 4 bar, dan kan je (loodgieter) best een drukreduceertoestel installeren. Dit toestel wordt na de watermeter geplaatst, en reduceert de druk en dus ook de hoeveelheid water die uit je kraan komt.

Bewust omspringen met water Complementair aan de technische maatregelen, enkele keukentips: De afwas doe je niet onder een lopende kraan. Vul de spoelbak en gebruik het spoelwater van de afwas om flessen uit te spoelen. Indien je de vaatwasser gebruikt, dan wacht je best tot je voldoende vaat hebt voor een volle machine. Ook groenten wassen doe je in de spoelbak of in een teiltje, niet onder de stromende kraan. Gebruik het waswater van de groenten voor de planten in het huis of in de tuin. Lekkende kranen herstel je best zo spoedig mogelijk. Wist je trouwens dat een kraan die 10 druppels per minuut lekt, ongeveer 2000 liter/jaar verbruikt? Dat zijn gemakkelijk 20 volle baden! Restjes water (van op tafel of van het wassen van groenten) of regenwater kunnen perfect gebruikt worden voor de planten.

Lang Leve Leidingwater

Ons leidingwater is zowat de meest gecontroleerde voedingsstof. Het wordt nagekeken op meer dan 50 verschillende parameters, zoals radio-activiteit, pesticiden en mineralen. Het water uit je kraan is dan ook uiterst geschikt als drinkwater, voor het wassen van groenten of het bereiden van gerechten. De waterkwaliteit is vergelijkbaar met deze van mineraalwater uit flessen.
Schaf geen filter aan voor de behandeling van leidingwater. Je gaat toch ook niet je mineraalwater uit flessen nog eens filteren voor je het drinkt? Wanneer je te kampen hebt met extreem hoge kalkgehaltes, is het vaak verstandig om een ontharder te plaatsen op je warmwatercircuit. Installeer deze enkel op knelplaatsen, bv. net voor de wasmachine. Zowel filters als ontharders kunnen onnodige gezondheidsrisico’s meebrengen indien ze niet correct worden onderhouden. De filterende onderdelen in deze systemen kunnen immers een broeihaard voor bacteriën vormen. Indien je een filter of een ontharder plaatst, laat je dan eerst objectief informeren over de voor- en nadelen van beschikbare systemen.

Regenwater in de keuken

Regenwater kan je enkel gebruiken voor consumptie indien je over de juiste filters beschikt. Het risico van bacteriële besmetting is immers te groot bij aanraking met de mond, dus in geval van douchen, baden, afwassen, koken en drinken. Toch is er nog heel wat discussie over deze filters. Osmotische filters, geplaatst achter een actief koolfilter die kleur en geur wegneemt, zouden goed filteren om regenwater in drinkbaar water om te zetten. Sommigen beweren echter dat dit mineraalarm water mineralen aan het lichaam onttrekt of dat de maagcellen water uit de maag opnemen. Anderen beweren echter dat ze al jaren dergelijk water drinken zonder enig probleem.
Het aandeel water dat gebruikt wordt voor consumptie, en dus in de keuken, bedraagt gemiddeld 3 liter per persoon per dag in Vlaanderen. Dit is klein in vergelijking met douche en bad (44 liter/persoon/dag), WC (30 liter/persoon/dag), wasmachine (17 liter/persoon/dag) of tuin en auto (8 liter/persoon/dag), zodat het belang om dit gedeelte door regenwater te vervangen klein is in verhouding tot de mogelijke risico’s. Gebruik dus eerder geen regenwater in de keuken, tenzij met ver doorgedreven filtering die zéér regelmatig gecontroleerd (labo!) en onderhouden wordt.

 

Zonne-energie Zonne-energie kan in de keuken gebruikt worden voor drie toepassingen: het opwarmen van water, verwarming (met opgewarmd water) en elektriciteit. Het verwarmen van water (thermische zonne-energie), zowel voor direct gebruik als voor verwarming, gebeurt met een zonne-boiler en collector. Voor het omzetten van zonlicht in elektriciteit (fotovoltaïsche zonne-energie) gebruikt men zonne-panelen. Een zonneboiler is een milieuvriendelijk alternatief voor het opwarmen van warm water. Wanneer je de collectoroppervlakte en de inhoud van de boiler goed afstemt op je warmwaterbehoefte dan kan deze installatie je een besparing van ruim 50% op je energiefactuur bezorgen. De levensduur van een zonneboiler is minimum 30 jaar en 20 jaar voor bepaalde onderdelen. Zich terugverdienen doet de installatie dus wel. Vloer- of wandverwarming gevoed door warm water van een zonnecollector is een lage temperatuursysteem. Daarom is het nodig dat het huis - nog meer dan een woning met een standaard verwarmingssysteem - volgens de regels van de kunst wordt gebouwd of gerenoveerd om de warmteverliezen te minimaliseren. Met fotovoltaïsche cellen kan zonlicht direct in elektriciteit worden omgezet. Veelgebruikt is de afkorting PV (photovoltaic). PV-systemen kunnen gekoppeld worden aan het bestaande elektriciteitsnet of ze worden zelfstandig gebruikt op plaatsen waar geen elektriciteitsaansluiting is.

Info en Verkooppunten

• Milieukoopwijzer van de Bond Beter Leefmilieu: www.milieukoopwijzer.be (met lijsten van merken en leveranciers van keukenkranen) De site is gericht op grootverbruikers.
• VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch bouwen en wonen), 03 239 74 23, www.vibe.be, boek Hemelwater gebruiken!
• Op GreenBazaar.be vind je een overzicht van waterbesparende producten en hun leveranciers
• Ecolife, 016 23 26 49, www.ecolife.be
• WWF, 02 340 09 99, www.wwf.be
• Dialoog, 016 23 26 49, www.dialoog.be, www.bouwteamwoning.be (bekijk hier kostprijs en terugverdientijd van waterbesparende maatregelen)
• MilieuAdviesWinkel, www.milieuadvieswinkel.be, 09 242 87 59
• Waterloket, Vlaams informatiepunt over duurzaam omgaan met water: www.waterloketvlaanderen.be
• ODE-Vlaanderen (Organisatie voor Duurzame Energie), 016 23 52 51, www.ode.be