Meubelen

Sinds de jaren '80 heeft ambachtelijke kwaliteit, onder het motto van mooier wonen, het loodje gelegd. De prijs heeft het van de duurzaamheid gewonnen: spaanplaat in plaats van massief hout, schuimvulling in plaats van hoogwaardige vulstoffen, kleefstof in plaats van spijkertjes, nietjes en schroeven in plaats van ambachtelijke verbindingen, geïmpregneerde bekledingsstoffen en goedkoop gekleurd leer in plaats van hoogwaardige natuurlijke kwaliteit.

Gelukkig ontdekken steeds meer mensen de voordelen en degelijkheid van kringloopmeubelen en vindt er op de meubelmarkt langzaamaan een heroriëntering plaats.

Een tweede leven

Slechts zelden wordt een meubelstuk vervangen omdat de vulling of de bekleding versleten is. Meestal is men op de nachtkastjes uitgekeken, is de livingkast te klein geworden of het kinderbed niet meer met de juiste stripfiguren beschilderd.

Een kringloopcentrum zamelt afgedankte, maar nog herbruikbare goederen in. Deze goederen worden gesorteerd en eventueel hersteld. Via de kringloopwinkel gaan ze een tweede leven tegemoet... Dat maakt de kringloopwinkel een paradijs voor verzamelaars, koopjesjagers, trendsetters en creatievelingen met een neus voor oude spullen met stijl en karakter. Iedereen vindt er iets naar zijn smaak en budget.
Door te kopen in een kringloopwinkel steun je de sociale economie. Mensen die om een of andere reden moeilijk in het reguliere arbeidscircuit terecht kunnen, zoals laaggeschoolden en langdurig werklozen krijgen er een opleiding en werk.

Kringloopcentra leveren ook een aanzienlijke bijdrage voor een beter milieu. Herbruikbare meubelen leiden een tweede en soms zelfs een derde leven en zo wordt de afvalberg ingeperkt. Door maximaal hergebruik van goederen vermindert ook de verspilling van grondstoffen.

Handige Harry's kunnen natuurlijk ook met een beetje geduld en fantasie het korte leven van veel meubelstukken zelf verlengen. Meestal volstaat het al nieuwe handgrepen op de kast te plaatsen of het bed in een ander kleurtje te zetten.

Kasten

Wanneer kasten van gefineerde of geplastificeerde spaanplaat vervaardigd zijn, lijdt niet alleen het binnenklimaat, maar ook de kwaliteit eronder. Kleine beschadigingen kan men niet repareren, verbindingen zijn niet duurzaam en de levensduur van zulke meubels is uiterst beperkt. Let dus op met spaanplaat en koop liever massief hout. Ook massief houten meubels moeten aan milieu-, kwaliteits- en gezondheidseisen voldoen. De belangrijkste aandachtspunten zijn: vrij zijn van scheuren en open lijmvoegen. De oppervlakten behandelt u met natuurproducten of boenwas. Vraag naar meubelen uit FSC-hout.

Het is niet eenvoudig om in de gewone meubelketen of -winkel volledig milieuvriendelijke meubels te vinden. Je richt je beter tot een speciaalzaak en zoekt naar merken zoals Stokke of Team 7. Die zijn meestal wel een stuk duurder.

Het gevaar van formaldehyde in plaatmateriaal

Spaanplaat wordt gemaakt van een mengsel van houtspaanders en/of vlasvezels dat met toevoeging van lijm onder grote druk wordt samengeperst.

Uit de lijm in plaatmateriaal, zoals spaanplaat en MDF (Medium Density Fibre: een gladde, hardgeperste plaat van bruine kleur) kan formaldehyde vrijkomen. Dit is een kleurloos gas, waardoor op korte termijn irritatie aan ogen en luchtwegen kan ontstaan. Langere blootstelling kan ergere symptomen vertonen zoals eczema, ademhalingsmoeilijkheden...

Uit onderzoek blijkt dat formaldehyde ondanks een afwerkingslaag kan vrijkomen via niet-afgewerkte delen, boorgaatjes of beschadigingen. Veel fabrikanten kiezen voor zogenaamd 'emissiearm' plaatmateriaal. Volgens de Duitse norm betekent 'emissiearm' een uitstoot van 0,1 ml formaldehyde per 1 m3 lucht (0,1 ppm). De Wereldgezondheidsorganisatie raadt echter aan om materiaal te kiezen met een uitstoot van de helft lager: 0,05 ppm, wat de norm is waaraan platen met het Duitse Blaue Engel-label moeten voldoen.

Spaanplaat met andere lijmen (bijvoorbeeld op basis van isocyanaten) zijn nauwelijks beter dan deze met formaldehydelijmen.

Tips plaatmateriaal

• Kies liever voor volhout of met natuurhars gebonden platen.
• Let er in ieder geval op dat de totale hoeveelheid spaanplaat die u in huis heeft, niet te groot wordt. Een richtlijn: per kubieke meter woonruimte niet meer dan driekwart vierkante meter spaanplaat gebruiken. Verder is het van belang om goed te ventileren!

Meer informatie

• Koepel van Vlaamse Kringloopcentra, voor werking en adres van de dichtstbijzijnde kringloopwinkel
• Voor adressen van gespecialiseerde meubelwinkels: VIBE (Vlaams Instituut voor Bio-Ecologisch wonen en bouwen) en MeMO (Mens en Milieuvriendelijk Ondernemen)
• Vind duurzame meubelen op GreenBazaar.be
• Blaue Engel label (Duits- en Engelstalig)